Verstrengde ketenaansprakelijkheid in de Vlaamse bouwsector bij illegale tewerkstelling vanaf 2026
Vanaf 1 januari 2026 gelden in Vlaanderen strengere regels rond ketenaansprakelijkheid bij de illegale tewerkstelling van buitenlandse werknemers uit derde landen (buiten de EU).
De Vlaamse Regering voert deze nieuwe zorgvuldigheidsplicht gefaseerd in, te beginnen bij sectoren waar het risico op sociale fraude het grootst is. De bouwsector komt hierbij uitdrukkelijk in het vizier.
Voor professionele opdrachtgevers, hoofdaannemers en intermediaire aannemers actief in de bouwsector die een beroep doen op onderaannemers is deze wetswijziging bijzonder relevant.
In deze blogpost lichten we toe wat er precies verandert, wie onder de nieuwe verplichtingen valt en waaraan u als professional extra aandacht moet besteden.
Waarom een gefaseerde invoering?
De verstrengde zorgvuldigheidsplicht maakt deel uit van de strijd tegen sociale fraude, in het bijzonder tegen de illegale tewerkstelling van buitenlandse werknemers. Oorspronkelijk was het de bedoeling om deze verplichtingen op alle sectoren toe te passen.
Omdat dit een zware administratieve last zou betekenen en het vrij verkeer van diensten kon belemmeren, koos de Vlaamse Regering voor een gefaseerde aanpak. In een eerste fase geldt de regeling enkel voor zogenaamde ‘hoogrisicosectoren’.
De bouwsector als ‘hoogrisicosector’
Vanaf 1 januari 2026 geldt de verstrengde zorgvuldigheidsplicht in Vlaanderen voor:
- de bouwsector
- de schoonmaaksector
- de vleessector
- bepaalde koeriersdiensten
Het is geen verrassing dat de bouwsector wordt geviseerd. Bouwprojecten verlopen vaak in meerdere lagen van aanneming en onderaanneming, waardoor controle op correcte tewerkstelling van werknemers complexer wordt en het risico op misbruik stijgt.
Wat houdt de zorgvuldigheidsplicht concreet in?
De kern van de nieuwe regeling is dat professionele opdrachtgevers, aannemers en intermediaire aannemers niet langer passief mogen blijven. Zij moeten actief nagaan of hun rechtstreekse onderaannemer geen illegaal verblijvende buitenlandse werknemers inzet.
Concreet betekent dit dat zij vóór aanvang van de werken bij hun rechtstreekse onderaannemers een aantal gegevens moeten opvragen en controleren, waaronder:
- identificatie- en contactgegevens van de onderaannemer
- persoonsgegevens van de buitenlandse werknemers of buitenlandse zelfstandigen
- gegevens over hun verblijfsrechtelijke situatie
- gegevens over hun tewerkstelling
Daarnaast moet de opdrachtgever beschikken over een schriftelijke verklaring van de rechtstreekse onderaannemer waarin deze bevestigt dat hij geen illegaal verblijvende buitenlanders tewerkstelt of zal tewerkstellen.
Belangrijk: deze verplichting geldt telkens opnieuw bij elke onderaanneming. Het volstaat dus niet om éénmalig informatie te verzamelen.
Verplichting tot melden bij ontbrekende gegevens
De Vlaamse Regering heeft ook verduidelijkt hoe met deze gegevens moet worden omgegaan.
De eerder voorziene applicatie waarin aannemers zouden kunnen nagaan of de vereiste gegevens al aanwezig zijn komt er niet. In de plaats daarvan wordt een elektronisch meldloket voorzien bij de Vlaamse Sociale Inspectie.
De werkwijze is als volgt:
- De aannemer of opdrachtgever vraagt de vereiste gegevens op bij zijn rechtstreekse onderaannemer.
- Hij controleert of de gegevens effectief aanwezig zijn en gaat na of ze nog geldig zijn om ze vervolgens te bewaren.
- De gegevens worden ter beschikking gehouden van de sociale inspectiediensten.
- Indien de gegevens door de onderaannemer niet worden aangebracht, moet dit verplicht gemeld worden aan de Vlaamse Sociale Inspectie via het elektronische meldloket.
Het niet melden van ontbrekende gegevens kan leiden tot strafrechtelijke aansprakelijkheid binnen de keten, ook als men zelf geen illegale werknemers tewerkstelt.
Wat betekent dit voor uw onderneming?
Voor professionele opdrachtgevers en aannemers in de bouwsector vergt deze nieuwe regeling enkele aanpassingen binnen de onderneming :
- Het aanpassen van contracten met onderaannemers door duidelijke informatieverplichtingen en sancties op te nemen.
- Het uitwerken van interne processen om de verplichte documenten systematisch op te vragen en te bewaren.
- Het sensibiliseren van projectleiders en werfleiders over de nieuwe verplichtingen
Wie tijdig zijn processen aanpast, verkleint het risico op sancties en discussies met de inspectiediensten aanzienlijk.
Besluit
De nieuwe regels inzake ketenaansprakelijkheid zijn van kracht vanaf 1 januari 2026. Professionals actief in de bouwsector doen er goed aan hun interne processen en juridische contracten onder de loep te nemen.
De nieuwe zorgvuldigheidsplicht maakt van ketenaansprakelijkheid een belangrijk aandachtspunt bij elk bouwproject waar onderaannemers worden ingezet.
Het team Vastgoed van Reyns Advocaten volgt de nieuwe regels nauwgezet en helpt bouwprofessionals hun contracten en procedures vlot af te stemmen op het nieuwe regelgevend kader. Contacteer ons voor praktische en juridisch onderbouwde begeleiding.
