Phishing: ondernemingsrechtbank bevestigt de onmiddellijke terugbetalingsplicht van de bank

Phishingfraude blijft een van de meest voorkomende vormen van cybercriminaliteit. Slachtoffers worden vaak misleid door fraudeurs die zich voordoen als bankmedewerkers, waardoor zij vertrouwelijke gegevens delen of transacties goedkeuren zonder te beseffen dat zij worden misleid.

In een recente kortgedingprocedure waarin Reyns Advocaten optrad voor de slachtoffers, heeft de Antwerpse ondernemingsrechtbank bevestigd dat banken onder bepaalde voorwaarden verplicht zijn om verliezen door phishingfraude onmiddellijk terug te betalen.

De feiten

Een koppel werd telefonisch gecontacteerd door iemand die zich voordeed als medewerker van hun bank. De fraudeur overtuigde hen ervan dat er verdachte transacties op hun rekening plaatsvonden en dat dringende actie noodzakelijk was.

In de overtuiging dat zij handelingen aan het stellen waren om verloren bedragen te kunnen tegenhouden/recupereren, verstrekten de slachtoffers gegevens die uiteindelijk werden gebruikt om twee overschrijvingen naar Portugal uit te voeren voor een totaalbedrag van € 49.050.

Aangezien de bank bleef weigeren om de geleden verliezen terug te betalen, zagen de slachtoffers zich genoodzaakt om een procedure in kort geding te starten tegen hun bank.

Wat oordeelde de rechtbank?

Op 1 september 2026 besliste de ondernemingsrechtbank, zetelend in kort geding, dat de bank voorlopig het volledige verloren bedrag (voorlopig) moet terugbetalen aan de slachtoffers.

De beschikking bevestigt en verduidelijkt daarbij drie belangrijke juridische principes.

1. De terugbetalingsplicht is uit haar aard dringend

De rechtbank benadrukt dat artikel VII.43 van het Wetboek Economisch Recht voorziet in een onmiddellijke terugbetalingsplicht voor niet-toegestane betalingstransacties.

Volgens de wet moet de terugbetaling gebeuren zonder onnodige vertraging en uiterlijk tegen het einde van de eerstvolgende werkdag nadat de bank kennis heeft gekregen van de betwisting.

Die wettelijke regeling maakt volgens de rechtbank dat een vordering tot voorlopige terugbetaling in beginsel een dringend karakter heeft.

2. Authenticatie betekent niet automatisch toestemming

Banken voeren vaak aan dat een betaling correct werd geauthenticeerd met een bankkaart, kaartlezer of beveiligingscode.

De rechtbank maakt echter duidelijk dat technische authenticatie op zichzelf niet bewijst dat de rekeninghouder daadwerkelijk heeft ingestemd met de specifieke betalingstransactie.

Bij phishing worden slachtoffers immers misleid om bepaalde handelingen te stellen of gegevens prijs te geven. Dat een transactie technisch correct werd uitgevoerd, betekent daarom niet noodzakelijk dat de betaling rechtsgeldig werd toegestaan.

3. De discussie over grove nalatigheid volgt later

Een vaak terugkerend discussiepunt in phishingzaken is de vraag of het slachtoffer zich schuldig maakte aan grove nalatigheid.

De rechtbank oordeelt dat die discussie thuishoort in een eventuele procedure ten gronde, waar de definitieve aansprakelijkheid wordt beoordeeld.

Een mogelijke grove nalatigheid vormt volgens de rechtbank geen reden om de onmiddellijke terugbetalingsplicht van de bank in kort geding op te schorten.

Met andere woorden: eerst terugbetalen, daarna eventueel discussiëren over de uiteindelijke aansprakelijkheidsverdeling.

Belangrijke bescherming voor slachtoffers

De beschikking is opvallend omdat zij bevestigt dat slachtoffers van phishing niet noodzakelijk maanden of zelfs jaren moeten wachten op een definitieve uitspraak alvorens financiële ademruimte te krijgen.

De rechtbank wees bovendien een systeem van zekerheidstelling of kantonnement af, omdat dit de onmiddellijke werking van de wettelijke terugbetalingsregeling (artikel VII.43 WER) zou ondermijnen.

Wat betekent dit voor u?

Deze beschikking vormt een belangrijke stap in de bescherming van slachtoffers van phishingfraude. Zij bevestigt dat slachtoffers niet noodzakelijk maanden of jaren de financiële gevolgen van phishing moeten dragen terwijl de discussie over de definitieve aansprakelijkheid nog loopt.

Wordt een terugbetaling door uw bank geweigerd of bent u slachtoffer geworden van phishing? Dan is het belangrijk om snel juridisch advies in te winnen. In bepaalde omstandigheden beschikt u mogelijk over wettelijke rechten die een onmiddellijke terugbetaling ondersteunen.

Reyns Advocaten staat u bij